Ćwiczenie pamięci – ks. Stanisław Podoleński TJ

Bez dobrej pamięci nie zdołamy zrobić nic większego ani w nauce, ani w życiu. W szkole jest ona potrzebna na każdym niemal kroku, a w życiu nie mniej, zarówno na trudniejszych i bardziej odpowiedzialnych stanowiskach, jak i przy codziennych zajęciach.

Dlatego na wyrobienie dobrej pamięci trzeba kłaść wielką wagę, począwszy od najmłodszych lat. Wiadomo bowiem, że słabe nawet zdolności w tym względzie można doskonale wyrobić przez odpowiednie ćwiczenie. Rodzice i szkoła powinni zgodnie współdziałać w tym celu.

Żeby jednak pamięć była rzeczywiście dobra i pomocna w życiu, musi posiadać trzy warunki:

1. Łatwość zapamiętania nowych wiadomości, inaczej człowiek wiele się natrudzi, a mało nabędzie.

2. Trwałość zatrzymywania rzeczy nabytych; co pomoże, zapamiętać szybko i dużo, jeżeli już po niedługim czasie się to zapomni.

3. Możność łatwego i wiernego posługiwania się pamięcią, by w potrzebie można było zaraz i dokładnie przypomnieć sobie żądaną rzecz; inaczej na nic się nie przyda najbogatsza nawet wiedza. Przy ćwiczeniu dzieci należy więc zwracać uwagę na wszystkie te przymioty.

W jaki sposób to uczynić?

Pierwsze do tego okazje nadarzają się, skoro tylko dziecko nauczy się mówić. Raz spodoba mu się jakaś piosenka, ale do niej musi nauczyć się odpowiednich słów. Kiedy indziej zajmie je krótki, ale ładny wierszyk, zapamięta go więc i będzie powtarzało ciągle, póki mu się nie sprzykrzy. Innym razem zobaczy jakieś zajmujące przedstawienie; wtedy dobrze będzie, jeśli matka zażąda od niego dokładnego zdania sprawy.

To samo skuteczniej jeszcze stosować można potem, skoro dziecko nauczy się czytać i zechce na żądanie matki opowiedzieć treść ustępu lub książki; ćwiczenie to jest szczególnie dobre, ponieważ zmusza do zapamiętania przebiegu rzeczy, różnych nazw, dat, wyrazów i zwrotów. Jeżeli uważa się starannie, czy dziecko opowiada wiernie, czy też dodaje wiele z własnej wyobraźni, to ma się dobrą sposobność do poznania siły jego fantazji i ścisłości pamięci, by potem odpowiednio kierować tą ostatnią.

Kiedy dziecko zacznie uczęszczać do szkoły i uczyć się na pamięć rzeczy dłuższych i trudniejszych, wtedy rodzice powinni mu dopomóc, aby potrafiło to uczynić w sposób możliwie łatwy a skuteczny. W tym celu trzeba uważać, żeby dziecko uczyło się na pamięć dopiero po uprzednim dokładnym zrozumieniu rzeczy; inaczej będzie każdy kawałek powtarzało bezmyślnie i mechanicznie raz za razem, namęczy się wiele a nauczy się mało.

Drugą ważną rzeczą jest, by do pracy zabierało się ze spokojem, bez gorączkowego pośpiechu, który spotyka się nieraz u uczniów pilnych, ale nieumiejących sobie dać rady z nauką.

Do zapamiętania nowych rzeczy pomaga wreszcie nawiązywanie ich do wiadomości już posiadanych, oraz częste powtarzanie. Dobrą jest też rada, by dziecko nauczyło się lekcji jednego dnia, a drugiego rano, przed szkołą powtórzyło ją, co dzięki wypoczętej i świeżej głowie przyjdzie mu z łatwością.

Źródło: Ks. Stanisław Podoleński TJ, Podręcznik Pedagogiczny. Wskazówki dla rodziców i wychowawców, Kraków 1930

Obraz: Malarz nieznany, Nauczycielka i uczennica – rawpixel.com